mediawijsheid

Manipulatie van nieuwsbeelden incl. lespakket

Sinds de oertijd doen mensen al verslag van belangrijke gebeurtenissen in de vorm van beelden. Eerst via tekeningen en schilderingen op muren en stenen en later ook in boeken, op doeken en wandkleden. Één ding hadden de verschillende uitingen gemeen; elke afbeelding vertelde veel over de maker, over hoe hij de wereld zag en beleefde. Een kritische kijker is zich ervan bewust dat het een subjectieve representatie is van een bepaalde gebeurtenis.

Verslag objectiever door komst fotografie?
Met de komst van de fotografie en de film lijkt het verslag doen van een moment veel objectiever. Een fotograaf legt een gebeurtenis vast. Hij/zij laat zien wat er op dat moment te zien is en kan daar weinig aan veranderen. Maar klopt deze conclusie ook werkelijk? Zijn we niet nog steeds erg afhankelijk van de ideeën en de mening van de maker van de foto’s? Wat laat de fotograaf zien en wat laat hij bewust of onbewust weg? Welk camerastandpunt kiest de maker? Voor welke compositie gaat hij/zij en welk verhaal probeert de verslaggever te vertellen? Bovendien moeten we ons als kijker beseffen dat beelden tegenwoordig ook achteraf nog kunnen worden bewerkt. Doet een maker dat om de foto esthetisch mooier te maken of wil hij/zij de foto en daardoor ook het verhaal achter de foto bewust veranderen en manipuleren? Deze vraag beantwoorden is voor ons als consumenten van nieuwsbeelden erg lastig. Toch moeten we als kritische kijker deze vraag bij elke foto weer opnieuw stellen.

Waar foto’s zijn, is manipulatie?
Feit is dat de scheidslijn tussen een beetje bewerken en manipuleren erg dun is. Veel leerlingen zijn intussen redelijk doordrongen van het feit dat foto’s van reclame-uitingen vaak zijn bewerkt en dat mensen bewust mooier worden gemaakt dan ze in werkelijkheid zijn. Dat dezelfde technieken ook regelmatig toegepast worden voor nieuwsbeelden, realiseren zich waarschijnlijk minder leerlingen. En juist dát begon mij de laatste jaren meer en meer te fascineren. Ik kwam tot de conclusie dat waar foto’s zijn, ook manipulatie is. Mijn fascinatie voor beeldmanipulatie heeft ertoe geleid dat ik verhalen en voorbeelden ging verzamelen. Voorbeelden uit kranten, boeken en van het internet. Naast de verschillende technieken van manipulatie interesseerde ik me vooral voor de verhalen achter de foto’s.

mediawijsheid manipulatie nieuwsmanipulatie lespakket VO

Lespakket over manipulatie van beelden in het nieuws
Deze verzameling bracht me op het idee een lespakket samen te stellen over MANIPULATIE VAN BEELDEN IN HET NIEUWS voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. Uiteraard kunnen ook jongere leerlingen (bovenbouwers van primair onderwijs) onder goede begeleiding van een leerkracht hiermee aan de slag gaan. Elk voorbeeld is een afbeelding die een nieuwswaardig verhaal vertelt. Tegelijkertijd is het een afbeelding waarbij de maker zelf, de krant die het publiceerde of de machthebber in het land, de foto doelgericht manipuleerde. De motivatie om de beeldaanpassingen toe te passen zijn erg verschillend. Soms was de maker van de foto niet tevreden en probeerde door de manipulatie zijn verhaal nog duidelijker neer te zetten. Enkele keren hebben machthebbers geprobeerd de geschiedenis achteraf te veranderen.
Het lespakket kan helpen om samen met je leerlingen na te denken over verschillende aspecten van mediawijsheid, over de macht en invloed van de media, over de connectie tussen manipulatie, propaganda en communicatie. Elk voorbeeld kan een vertrekpunt zijn van interessante gesprekken en onderzoeken in kleine groepen of samen met de hele klas.


Alle links vind je hier:

PDF: het volledige lespakket
Keynote: manipulatie van beelden uit het nieuws
PowerPoint: manipulatie van beelden uit het nieuws


0 Comments

Filmanalyse - iets voor het onderwijs



Sommige bedrijven hebben niet alleen maar mooie producten maar geven zich ook met hun reclame-filmpjes niet gauw tevreden. Audi is zo'n bedrijf. De nieuwste commercial over de Audi S8 bijvoorbeeld: indrukwekkend!. Het filmpje is ontzettend spannend en zit goed in elkaar. Maar heb je je eigenlijk ooit afgevraagd hoezo de meeste van ons deze commercial juist als spannend ervaren? Hoe komt dat en welke trucjes gebruiken de makers van de video?

Een korte filmanalyse:
De kracht van de bovengenoemde commercial zit in de manier van montage. Wat meteen opvalt is de snelheid. In deze video tel je meer dan 50 shots (een shot is één ononderbroken filmopname) binnen één minuut. Dat betekent dat de shots gemiddeld niet veel langer zijn dan een seconde. Deze snelheid zorgt voor de verhoging van de spanning. Maar deze snelheid is niet het enige waardoor de kijker wordt gemanipuleerd. De makers maken ook gebruik van verschillende verhaallijnen die dwars door elkaar heen worden gemonteerd. Dit montagepatroon heet cross-cutting, oftewel parallel-montage. Bij deze techniek monteer je verschillende handelingen die tegelijkertijd plaatsvinden naast elkaar en door elkaar heen. Dit creëert bij de kijker onbewust veel onrust. Deze kijker probeert dan ook orde te scheppen en verbanden te leggen. In dit voorbeeld dus ook verbanden die er helemaal niet zijn. De kijker wordt in feite voor de gek gehouden, afgeleid door allerlei verhaallijnen die er eigenlijk niet toe doen. Waar het verhaal op neerkomt: man wacht in zijn auto op vrouw en rijden daarna samen weg. Meer gebeurt er eigenlijk niet. Toch ervaren we dat heel anders en veel spannender. Ik tel dan ook maar liefst 8 verschillende verhaallijnen:
- het geldtransport
- de vrouw
- de bouwvakkers
- de audi
- de bestuurder
- de politie
- een andere man met koffer
- de tijd

De slimme montage zorgt ervoor dat we geen grip krijgen op het verhaal. En dus alsmaar door gaan met het aan elkaar koppelen van de verschillende gebeurtenissen.

Uiteraard versterkt de gekozen muziek de emotie en de verwachtingen en maakt de productie helemaal af. Ik kan er erg van genieten.

Mijn genot deel ik met deze blog met jullie. Maar stiekem hoop ik dat jullie ook de meerwaarde van film-analyse herkennen voor het onderwijs. Waarom niet vaker korte filmpjes kijken met je leerlingen en je afvragen hoe het komt dat je wordt geraakt, waarom je iets als spannend of als ontroerend ervaart? Filmanalyse zal niemand het kijkplezier ontnemen. In tegendeel: filmanalyse zorgt ervoor dat je een film of fragment juist vaker terug wilt zien en je elke keer weer nieuwe details ontdekt. Bewuster leren kijken in een wereld waar verhalen steeds vaker door middel van beelden worden verteld.

Het lijkt mij een mooi, waardevol en mediawijs streven!



0 Comments

media-stereotypen: een lesidee mediawijsheid

lesidee mediawijsheid sterotypen

Geïnspireerd door een foto op de website van X, Y of Einstein? heb ik een eenvoudige les over schoonheidsidealen en media-stereotypen bedacht. Je kunt het houden bij een eenvoudig gesprek over verder doorgaan met allerlei analyses.

Succes ermee en hopelijk veel mediawijze inzichten.

Klik door naar het lesidee.


0 Comments

Les mediawijsheid: gebruik géén Foursquare!

mediawijsheid twitter ict creatief matseglin



0 Comments

Plagiaat en remix is van alle tijden en dus ...

plagiaat en dus

In een interessant blog van Edwin Mijnsbergen las ik de wijze woorden van Mark Twain uit 1892 gericht aan de schrijfster Helen Keller die ooit werd beschuldigd van plagiaat.

Mark Twain stelt dat tijdens alle menselijke uitingen plagiaat om de hoek komt kijken. Vrijwel alle ideeën zijn tweedehands, bewust en onbewust ontstaan uit miljoenen externe bronnen. Tot dezelfde conclusie komt de interessante serie
Everything is a remix van Kirby Ferguson.

Nu mag plagiaat van alle tijden zijn en remix bij onze cultuur horen, maar toch moeten we eerlijk zijn tegen elkaar.

Dat besef moeten we ook kweken onder de leerlingen! Hen bijbrengen dat eerlijkheid over hun werk net zo belangrijk is als het werk zelf. Hele stukken klakkeloos kopiëren van internet mag niet, bronnen moeten worden vermeld. Deze juiste houding van leerlingen moet gaan groeien en hoort bij een verstandige mediaopvoeding. Als ouder of als leerkracht speel je daarbij een belangrijke rol. Jij kunt ervoor zorgen dat een goede en constructieve discussie hierover op gang kan komen. Via een
website van een ADE collega vond ik een nuttige verzameling van tools die je erbij helpen om plagiaat te detecteren. Maar laat het niet bij het detecteren! Ga een stap verder en zoek samen met je leerlingen of kind na mogelijke manieren om andere bronnen eerlijk te gebruiken. Pas dan handelen de leerlingen ook mediawijzer.






0 Comments

Twee interessante onderzoeken over mediagedrag en mediagebruik onder kinderen/jongeren

In de maand van de mediaopvoeding werden twee interessante onderzoeken gepubliceerd.

In België onderzochten Jeugdwerknet, Graffiti Jeugddienst en de onderzoeksgroep MICT van Universiteit Gent het mediagebruik, het mediabezit en de attitudes tegenover media van jongeren. Zij bevroegen van oktober 2011 tot april 2012 286 kinderen (9-12 jaar) en 1495 jongeren (12-18 jaar) over hun mediabezit, mediagebruik en attitudes tegenover media.
De erg beknopte conclusie: nieuwe media horen in het leven van jongeren. Bovendien biedt het erg veel mogelijkheden. Maar veel mogelijkheden blijven onbenut.

Hier het volledige onderzoeksrapport:





mediawijsheid
In Nederland voerde Stichting Mijn Kind Online in opdracht van Mediawijzer.net een onderzoek over mediagedrag van peuters en kleuters uit. Het onderzoek 'Iene Miene Media' wordt gehouden onder 1500 ouders van kinderen tot en met 7 jaar.

Via Mediawijzer.net kun je de belangrijkste conclusies en het hele rapport downloaden.



0 Comments

Bangalijsten - een leermoment

bangalijst
Een tijdje terug werd ik gevraagd of ik zin heb om af en toe voor de blog van CJG (centrum voor jeugd en gezin) Amersfoort een stukje te schrijven. Ik heb toegezegd een mijn eerste artikel over het fenomeen bangalijsten is een feit.

Bangalijsten. Oftewel een rankinglijst voor ‘sletjes’ op internet. Sta je als meisje op deze beruchte lijst, dan is je naam voor jaren besmet. Afgelopen week verspreidde zich het nieuws over bangalijsten als een lopend vuurtje via nieuwszenders, kranten, radio en social media ( RTL nieuws, Telegraaf, Volkskrant, … ) Een gewaarschuwd ouder telt voor twee? Of valt het allemaal wel mee?

Het laatst wat je wilt is dat je eigen dochter terecht komt op zo’n bangalijst. En evenmin zit je erop te wachten dat jouw kind zich schuldig maakt aan deze vreselijke plagerijen. Maar maken de media van een mug een olifant? Omdat we eigenlijk nog niet goed weten wat de effecten zijn van social media? En hoe begeleid je als ouder je kind eigenlijk in de omgang met social media?

Scholieren maken en delen lijsten
Afgelopen week rapporteerde Spitsnieuws over lijsten, zogenoemde Bangalijsten. Een lijst met de namen van tienermeisjes die volgens de makers van de lijst gemakkelijk in bed te krijgen zijn. Scholieren maken, verspreiden en delen deze lijsten via telefoon of social media. In het begin van de verspreiding werden deze bangalijsten zelfs in verband gebracht met een zelfmoord van een 13-jarig meisje. Dat werd later weer tegengesproken. Een gevalletje media-hysterie?

Deeldrift
De behoefte om te delen via social media wordt alsmaar groter en ook gemakkelijker. Zowat alles wat een jongere meemaakt of doet wordt gedeeld via Facebook, Twitter, Hyves, YouTube en nog vele andere social media. Dat mensen graag nieuws delen is natuurlijk van alle tijden. Maar de mogelijkheid dat we het eenvoudig kunnen delen via nieuwe media is nog vrij nieuw. En dat deze vorm van delen minder te controleren en beheersen valt, blijkt uit het voorbeeld van de bangalijsten.

Bangmakerij?
Als ik terugkijk op deze media-hype is voor mij opmerkelijk met welke fanatisme mensen het nieuws met de wereld delen. Wat was de reden van deze deeldrift? De ouders van meisjes waarschuwen? Tienermeisjes beschermen? Of heeft het meer te maken met de angst voor social media? Weten we er nog te weinig vanaf en laten we ons leiden door ‘bangmakerij’?

We houden van lijsten
Door de enorme aandacht van de media voor social media is het vaak lastig om de daadwerkelijke omvang van een probleem te kunnen beoordelen. Net zoals deze bangalijsten. Dat er zulke lijsten ontstaan, kan ik me voorstellen. Wij mensen houden van lijsten. Lijsten voor boodschappen, voor taken, voor liedjes en ga zo maar door. Dat is bij jongeren niet anders. Dat dit lijstje gaat over seks, dat is nog niet eens het grootste probleem. De koppeling met nieuwe media maakt het pas echt explosief.

Hoezo gezonde verstand?
Mijn conclusie is dat we met z’n allen nog te weinig ervaring hebben met social media. Het goedbedoelde advies ‘gebruik op internet je gezonde verstand’ gaat naar mijn mening dan ook niet op. Vaak overzien onze kinderen, maar ook wij volwassenen, de gevolgen van ons gedrag nog niet helemaal. Social media is allemaal nog erg nieuw. En wij gaan daar met een bijna speelse naïviteit mee om. Hoe kun je anders gefilmde driftbuien van kinderen op YouTube verklaren?



Leer van elkaar!
Kijk als ouder dan ook voortdurend met een kritische blik naar je eigen gedrag op internet. Waar ben je mee bezig? En is dat ook verstandig om te doen? Wees als ouder een voorbeeld en zoek het gesprek op met je kinderen. Vertel elkaar van jullie belevenissen op internet. Het gaat niet om het terechtwijzen, maar van het van-elkaar-leren. De snelheid en de ontelbare mogelijkheden van de nieuwe media maken dit noodzakelijk. Op die manier kunnen we ook stappen zetten om rustiger te reageren op een hype zoals de bangalijsten. En wie weet zal het advies ‘gewoon je gezonde verstand gebruiken’ uiteindelijk weer werken.


0 Comments