fotografie

Manipulatie van nieuwsbeelden incl. lespakket

Sinds de oertijd doen mensen al verslag van belangrijke gebeurtenissen in de vorm van beelden. Eerst via tekeningen en schilderingen op muren en stenen en later ook in boeken, op doeken en wandkleden. Één ding hadden de verschillende uitingen gemeen; elke afbeelding vertelde veel over de maker, over hoe hij de wereld zag en beleefde. Een kritische kijker is zich ervan bewust dat het een subjectieve representatie is van een bepaalde gebeurtenis.

Verslag objectiever door komst fotografie?
Met de komst van de fotografie en de film lijkt het verslag doen van een moment veel objectiever. Een fotograaf legt een gebeurtenis vast. Hij/zij laat zien wat er op dat moment te zien is en kan daar weinig aan veranderen. Maar klopt deze conclusie ook werkelijk? Zijn we niet nog steeds erg afhankelijk van de ideeën en de mening van de maker van de foto’s? Wat laat de fotograaf zien en wat laat hij bewust of onbewust weg? Welk camerastandpunt kiest de maker? Voor welke compositie gaat hij/zij en welk verhaal probeert de verslaggever te vertellen? Bovendien moeten we ons als kijker beseffen dat beelden tegenwoordig ook achteraf nog kunnen worden bewerkt. Doet een maker dat om de foto esthetisch mooier te maken of wil hij/zij de foto en daardoor ook het verhaal achter de foto bewust veranderen en manipuleren? Deze vraag beantwoorden is voor ons als consumenten van nieuwsbeelden erg lastig. Toch moeten we als kritische kijker deze vraag bij elke foto weer opnieuw stellen.

Waar foto’s zijn, is manipulatie?
Feit is dat de scheidslijn tussen een beetje bewerken en manipuleren erg dun is. Veel leerlingen zijn intussen redelijk doordrongen van het feit dat foto’s van reclame-uitingen vaak zijn bewerkt en dat mensen bewust mooier worden gemaakt dan ze in werkelijkheid zijn. Dat dezelfde technieken ook regelmatig toegepast worden voor nieuwsbeelden, realiseren zich waarschijnlijk minder leerlingen. En juist dát begon mij de laatste jaren meer en meer te fascineren. Ik kwam tot de conclusie dat waar foto’s zijn, ook manipulatie is. Mijn fascinatie voor beeldmanipulatie heeft ertoe geleid dat ik verhalen en voorbeelden ging verzamelen. Voorbeelden uit kranten, boeken en van het internet. Naast de verschillende technieken van manipulatie interesseerde ik me vooral voor de verhalen achter de foto’s.

mediawijsheid manipulatie nieuwsmanipulatie lespakket VO

Lespakket over manipulatie van beelden in het nieuws
Deze verzameling bracht me op het idee een lespakket samen te stellen over MANIPULATIE VAN BEELDEN IN HET NIEUWS voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. Uiteraard kunnen ook jongere leerlingen (bovenbouwers van primair onderwijs) onder goede begeleiding van een leerkracht hiermee aan de slag gaan. Elk voorbeeld is een afbeelding die een nieuwswaardig verhaal vertelt. Tegelijkertijd is het een afbeelding waarbij de maker zelf, de krant die het publiceerde of de machthebber in het land, de foto doelgericht manipuleerde. De motivatie om de beeldaanpassingen toe te passen zijn erg verschillend. Soms was de maker van de foto niet tevreden en probeerde door de manipulatie zijn verhaal nog duidelijker neer te zetten. Enkele keren hebben machthebbers geprobeerd de geschiedenis achteraf te veranderen.
Het lespakket kan helpen om samen met je leerlingen na te denken over verschillende aspecten van mediawijsheid, over de macht en invloed van de media, over de connectie tussen manipulatie, propaganda en communicatie. Elk voorbeeld kan een vertrekpunt zijn van interessante gesprekken en onderzoeken in kleine groepen of samen met de hele klas.


Alle links vind je hier:

PDF: het volledige lespakket
Keynote: manipulatie van beelden uit het nieuws
PowerPoint: manipulatie van beelden uit het nieuws


0 Comments